Ani surları, tarihi boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış olan Ani şehrinin koruyucu yapısıdır. Bu surlar, mimari açıdan çeşitli özellikler barındırmakta olup, dönemin inşaat tekniklerini ve estetik anlayışını yansıtır. Farklı malzemelerin kullanımı, yüksekliği ve süslemeleriyle dikkat çeken Ani surları, aynı zamanda askeri stratejiler açısından da önemli bir rol oynamıştır.

Ani surlarının mimari özellikleri şunlardır:

• İnşa Şekli: Üç aşamada inşa edilmiştir. 964 ve 977 yıllarında başlayan süreç, Selçuklu Sultanı Alparslan'ın şehri fethetmesiyle 1064 yılında tamamlanmıştır.
• Malzeme: Devetüyü ve siyah renkli tüf taşından, yer yer iki ve üç sıra halinde Horasan harcı ile yapılmıştır.
• Yükseklik: Arazinin eğimine göre yer yer 5 m yüksekliğe kadar ulaşır.
• Süslemeler: Dış cephelerinde haç motifleri, aslan ve yılan kabartmalı rölyefler, çini süslemeler bulunur.
• Kapı Sayısı: Yedi giriş kapısı vardır.
• Hendekler: Surların dışında hendekler bulunmaktadır.
• Kişisel Masraflar: Ermeni yazıtlarında, surların kişisel masraflarla takviye edildiğine dair belgeler vardır.